Alstublieft een beetje ongelukkig leren zijn

‘Grote filosofen verwoorden wat in uw hoofd zit maar waar je te dom voor bent om het te bedenken.’ Zegt psychiater Dirk de Wachter. Op zijn beurt verwoordde hij mijn kijk op de huidige wereld.

“Het blijkt dat in landen met de grootste gelukkigheid ook de graad van depressie, verzuring en malcontentement het hoogst is. Meer en meer is het een broos geluk van een dik ik op een klein eiland. Ik pleit ervoor dat we leren alstublieft een beetje ongelukkig te zijn. Het is op die manier dat we de wereld kunnen verbeteren. Ik ben wel wat ongelukkig over de onrechtvaardigheden in de wereld, over het vergroten van de kloof tussen arm en rijk, over de mensen die ik dagelijks in mijn praktijk zie. Een van de problemen is dat het doel van het bestaan in deze wereld het gelukkig zijn is. Voor mij mag het een bijwerking zijn, maar geen doel op zich. Het doel op zich is een goed leven, en dat betekent de verantwoordelijkheid nemen voor de ander. Hoe kan ik ervoor zorgen dat de ander, die mijn leven betekenis en zin geeft, bij mij binnenkomt? Die ander stoort mij in mijn zelfgenoegzame cocon, hij laat mij een beetje ongelukkig zijn. Maar dat zorgt er wel voor dat de hele samenleving meer verbonden is, dat we het ongeluk niet afstoten als een psychiatrische afwijking en zij die eraan lijden voor pillen naar de dokter sturen. We scoren 7,6 op de schaal van geluk, en we willen nog meer. Hoe kunnen we naar 7,8? Nog meer bubbelbaden tot we vermosselen tot weekdieren.”       (Vrij Nederland – 5/2/2013)

11-04-2017

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Alstublieft een beetje ongelukkig leren zijn

Stel de vraag maar geef niet het antwoord

Er is veel dynamiek in de wereld. Met veel tegenstrijdige bewegingen die conflicten geven en grove schuring.  Astrologen voorspelden al : de overgang van het Aquariustijdperk naar Vissen gaat met veel chaos en rumoer gepaard. En het lijkt voorlopig niet rustig te worden, eerder nog onrustiger. Het voelt vaak schrijnend dat mijn eigen invloed op dat grote geheel nihil is. Terwijl de onmacht wèl bij me binnen komt.

Tegelijk leven we in een land met welvaart en veel keuzevrijheid. Waar de sociale controle steeds minder wordt, de oordelen over anderen groter en mensen zich terugtrekken in hun eigen territorium. In reclame en publicaties wordt het idee gewekt dat ik mijn eigen leven in volle vrijheid kan ontwerpen. Als ik maar weet wat ik wil en wil wat ik weet. Maar wat wil ik eigenlijk? En wat weet ik? Soms ben ik dankbaar, soms somber, soms kwaad maar feitelijk ben ik vooral in verwarring. Over wat ik moet doen (taallessen aan vluchtelingen?) en moet laten (niet meer milieubelastend vliegen?). Of ik links, rechts of midden moet stemmen.

Ik vind het moeilijk om zelf het enige criterium te zijn van alles. Wat is wijsheid als er zoveel conflict, zowel buiten me als binnen me, is? Logisch dat er bij veel mensen een grote behoefte aan leiding is, dat er iemand zègt wat er moet gebeuren en waar we naartoe gaan. Ook ik snak af en toe naar wijze mensen. Maar zijn er bv. in de politiek wel personen die ik helemaal vertrouw? Waar is de man of vrouw die openlijk durft te twijfelen, durft te zeggen dat hij het ook niet (allemaal) weet? Waarom vergroten politici verschillen met andere politici uit ipv overeenkomsten op te zoeken? Rest mij om te rade te gaan bij filosofen (die de menselijke ervaring in een groter kader plaatsen) of bij cabaretiers (die gebeurtenissen relativeren).

Het is een wezenlijke vraag om ‘leiding’ die voor me ligt. Is de vraag ‘door wie laat ik me leiden’ – Jezus, Boeddha, Gandhi – wel de meest relevante? Of is de vraag ‘door wat laat ik me leiden’ niet veel relevanter? Aan welk principe, welke waarde, welk geloof, wil ik trouw blijven, wat er ook gebeurt? In het volle bewustzijn dat ik me vaak laat afleiden of de makkelijkste weg kies. Maar toch iedere keer weer mijn best doe om naar die kernwaarden terug te keren. Mededogen is er daar een van, waarheid een andere.

Mijn coach zei laatst ‘alles wat op je pad komt, is er ook voor jou’. Ik vat dat op als ‘aan alles wat er gebeurt kan ik leren en betekenis geven’. Hij zei ook ‘stel de vraag maar geef niet het antwoord’. Misschien  helpt het me door een tijdje mijn vraag op mijn bureau te plakken en die elke dag als een mantra in me op te nemen. In het vertrouwen dat een antwoord me vroeg of laat gegeven wordt.

8-2-2017

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Stel de vraag maar geef niet het antwoord

Gescheiden en echt weer opnieuw begonnen?

Eergisteren weer een opstellingendag in Heino gehad. Het is bijzonder om te merken dat er bijna altijd een ‘thema achter een thema’ tevoorschijn komt. Meerdere deelnemers blijken dan te worstelen met hetzelfde. Ditmaal waren er meerdere opstellingen, waarin de relatie met een ex-partner centraal stond. In deze moderne tijd hebben veel mensen meerdere relaties achter de rug. Waarvan de scheiding al dan niet geslaagd is verlopen. Inderdaad: ‘geslaagd’. Niet alleen relaties, banen, opvoedingen, ondernemingen kunnen slagen of mislukken. Dat gaat ook op voor scheidingen of rouw na overlijden van geliefden.

Kenmerken van een geslaagde scheiding zijn:

  • Niet meer overspoeld worden door woede, verdriet, rancune of machteloosheid bij het denken aan of geconfronteerd worden met de ex
  • Een realistisch beeld hebben van wat er is gegeven en genomen, van de goede en slechte tijden
  • Een eerlijk beeld hebben van het eigen aandeel in het vastlopen van de relatie
  • Kunnen terugkijken op een periode waarin het leven is geleefd en keuzes zijn gemaakt, die passen bij de wijsheid van toen
  • Als er kinderen zijn: het volop gunnen aan de ex-partner van een vrij contact met de kinderen. Tenzij er gegronde redenen zijn voor wantrouwen, bv. i.v.m. misbruik.
  • Jezelf de tijd hebben gegund om je wonden te likken. Het aandurven om weer een tijd alleen te zijn en je autonomie te herstellen. (Mijn ervaring is dat mannen daar vaak meer moeite mee hebben dan vrouwen)
  • Niet overdreven waakzaam of wantrouwend zijn om in nieuwe relaties in ‘dezelfde valkuilen te stappen’ . Beter gezegd: volop bereid zijn om diezelfde valkuilen weer tegen te komen en proberen om er anders mee om te gaan.

In opstellingen ontstaan er rituelen om ‘dat wat bij de partner hoort’, weer symbolisch aan die partner terug te geven. Daarbij komen bijna altijd ook zaken of patronen aan de orde die vroeger in het gezin van herkomst hebben gespeeld. Als dingen worden losgelaten kan er –behalve opluchting- ook een gevoel van leegte volgen. Emoties vasthouden kan nl. ook de functie hebben dat je de eenzaamheid uit de weg gaat. Terwijl juist die eenzaamheid zorgt voor heling. En vergeving. En het ontdekken van nieuwe creativiteit en hervinden van levensbronnen in jezelf.

21-11-2016

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Gescheiden en echt weer opnieuw begonnen?

You can’t always …… But sometimes ….

Binnenkort begeleid ik een opstellingendag met als thema ‘Vertrouwen’.

Een groot begrip, realiseer ik me. Zonder vertrouwen is bv. autorijden onmogelijk. Als je je telkens zou moeten afvragen of die tegenligger wel op zijn weghelft blijft… Het komt in elk levensdomein terug en is hoogstpersoonlijk. Vertrouwen

dat je waardevol bent

dat er van je gehouden wordt

dat je bekwaam bent

dat er genoeg is

dat je vrij bent

dat er hulp is

dat het goed zal komen

dat je liefdevol bent en vol goede intenties

dat je gedragen wordt

dat ‘dit alles’ ergens toe dient

dat je niet alleen bent…

In deze lijst zul je vast dingen ontdekken waarin je ooit beschadigd bent. Dat kan al zijn gebeurd in de baarmoeder, in je kindertijd, je puberteit, of… Door zo’n wond ontstaat er altijd iets van strijd: met jezelf, met anderen, met het leven. Omdat je gaat compenseren. Vaak levert die strijd ook iets op: succes, rijkdom, spannende seks, vulling. Maar de wond wordt er niet mee gedicht. Sterker nog: met de jaren wordt de verborgen pijn alleen nog maar schrijnender. Dat wat je hebt gewonnen, gaat tegen je werken. Je carrière gaat steeds meer stress opleveren, je geweldige partner blijkt zeer irritante kanten te hebben, je lijf gaat protesteren. Dat kun je een hele tijd volhouden, want je geest en je lichaam zijn ongelooflijk flexibel en tot aanpassing in staat. Totdat je gaat voelen dat je echt ‘aan de bak’ moet. Omdat je als je dat niet doet diep ongelukkig wordt. Minder weerstand hebt tegen verslavingen. Of gewelddadig wordt. Of koud en gevoelloos.

Maar wat moet je dan dóen met pijn, met kwetsuren van vroeger? Met je ervaringen van niet gezien worden, niet verzorgd zijn of zelfs misbruikt? Het recept is hetzelfde als het bestrijden van angst: ernaartoe in plaats van ervanaf. Je neiging weerstaan om wèg te gaan van ellende en nare herinneringen. Toelaten is loslaten, dat is de paradox. En dat is een delicaat proces. Want vluchten van je pijn is net zo zinloos als jezelf erin onder te dompelen. Wat wèl werkt is stapje voor stapje ruimte te maken voor dat wat gewond is in je. Erover te schrijven, te tekenen, te praten. Te voelen wat er te voelen is, wat dat dan ook is en wat je misschien helemaal niet bevalt. En tegelijkertijd vol in de realiteit blijven staan, doorgaan waar je mee bezig bent, blijven doen waar je van houdt en wat je zinvol acht. En vooral je relaties onderhouden: troost, liefde en vriendschap halen én brengen. Dat vergt soms krachtinspanningen. Maar je zult merken dat de pijn langzaam minder wordt, niet meer overspoelt, soms helemaal uitdooft. De wond gaat dicht, er komt een korstje op. Er blijft alleen een litteken over dat af en toe wat jeukt als het gaat regenen. Je gaat meer in de realiteit en in het hier en nu leven, met dat wat er is. Je wordt wat milder en tevredener.

“You can’t always get what you want. But sometimes you find that you get what you need”. Rolling Stones.

05-11-2016

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor You can’t always …… But sometimes ….

Alles met alles

In een toespraak die ik gisteren hoorde stelde de inleider de vraag ‘weet u wat er allemaal nodig is voor het maken van een blad papier?’ Hij somde op: een boom, de aarde waarin de boom is geplant, de regen die hem bevloeit, de zon die hem doet groeien, dode bladeren die voor mest zorgen.  De houthakker die de boom kapt, de werknemers in de papierfabriek, de winkelier die het papier verkoopt, de bank die de fabrikant en de winkelier leningen verstrekt. De ouders en voorouders die de houthakker geboren deden worden. Enz. Om duizelig van te worden. De inleider zei toen: ‘dat alles zit in het papier’. En toen werd ik stil.  Zo simpel de waarheid, zo complex en meerlagig de realiteit. Het geldt voor alles wat bestaat. Niets staat op zichzelf, alles is met heel veel verbonden. En als je het doordenkt: alles is met alles verbonden. Goh. Dat geldt dus ook voor mij. Het geeft nogal een verantwoordelijkheid. En tegelijk betekent het dat ik niet alleen ben…

24-10-2016

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Alles met alles

Kritiek plus kritiek is …

Gisteren herlas ik een oude ingezonden brief aan een landelijke krant. Daarin schreef ik: Uw krant is een medium geworden dat mij vaak moe en moedeloos maakt. Misstanden aantonen lijkt wel een heilige opdracht. Het schept een beeld dat het allemaal nooit meer goed zal komen. Hoe kunnen mensen ooit voldoen aan al die ideaalcriteria die telkens impliciet weer worden geëtaleerd? Een krant behoort te trachten ideaalcriteria en falend mensenwerk in een juiste balans te tonen.”

Ik sta daar nog steeds wel achter. Maar ik werd me ook bewust dat ik kritiek met kritiek bestreed. En ik vroeg me af of min + min wel ooit een plus kan opleveren. We leven in een samenleving waarin openheid een groot goed is geworden. Er worden momenteel oorlogen over gevoerd, bv. Geert Wilders versus beledigde allochtonen. Maar ‘openheid’ krijgt blijkbaar vaak de uitwerking dat alleen de negatieve oordelen het daglicht zien. Hoe open zijn we, ben ikzelf, in het geven van complimenten en positieve feedback? In het tonen van liefde, waardering, bemoediging? Hoe zou het zijn als ik mijzelf daar eens op zou trainen? Samen met relativering, zelfspot en humor ontstaat er dan misschien een ijzersterke combinatie die het samen-leven weer wat plezieriger maakt…

17-10-2016

 

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Kritiek plus kritiek is …

Leegmaken

Gisteren weer mijn eerste werkdag. Na een sabbatical verlof van vier maanden. Reizen, fietsen, rommelen, met m’n handen bezig zijn, enkele vrolijke cursussen in schrijven en verhalen vertellen. Rustig urenlang de krant lezen. (Los van de inhoud, die me vaak boos en ongemakkelijk maakt). Ben zelfs met een totaal nutteloze hobby begonnen: modelspoor. Altijd al met treintjes willen spelen; met mijn hoofd op tafel me in een berglandschap dromen, waar een stoomlocomotief (met verlichting!) keer op keer voorbij dendert. Gek, ik heb me de afgelopen maanden absoluut niet schuldig gevoeld over de vele nutteloze uren. Dat is een nieuwe ervaring. Maar het is nu weer genoeg. Aan de slag. Regelmaat. Structuur. Geld verdienen. Luisteren en praten. Een bijdrage leveren. Ook dat zou ik niet willen missen. Ben benieuwd of  mijn lege maanden doorwerking hebben. Bijvoorbeeld in het helpen van mijn cliënten in het (nog) leger worden…

11-10-2016

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Leegmaken

Een wonderlijk idee

Het is een wonderlijk idee dat alles wat er is er ook altijd zal zijn. Dat je salaris alleen maar omhoog kan gaan. Dat je vrouw trouw en tevreden blijft terwijl jij 60 uur per week werkt. Dat je je huis met apparaten die energie slurpen kunt blijven volstouwen.

Het is een wonderlijk idee dat je onafhankelijk bent van anderen. Dat je het langer dan een maand zou volhouden als de aarde leeg zou zijn op jou na. Dat jouw werk tot stand kan komen zonder de secretaresse en de oppas. Dat je je buren geen goedendag hoeft te zeggen zonder dat ze je gaan mijden.

Het is een wonderlijk idee dat je meer kunt nemen dan waarop je recht hebt. Dat je op je salaris bonus op bonus kunt stapelen zonder tegenprestatie. Dat je kunt voordringen in de rij voor de kassa. Dat je je partner het leven zuur kunt maken omdat jij vroeger bent misbruikt door iemand anders.

Het is een wonderlijk idee dat anderen voor jou moeten zorgen. Dat de staat je een inkomen moet verschaffen omdat jij niet wilt werken. Dat je na je 21e op elk uur van de dag welkom bent bij je ouders. Dat je recht hebt op compensatie als het lot je treft.

Ja, het is een wonderlijk idee dat jij het middelpunt van de wereld bent, je jaren eindeloos zijn en al je wensen realistisch. Het is het idee van het kind dat niet volwassen wil worden. Van een mens die de dingen niet wil zien zoals ze zijn. De werkelijkheid is, dat je krachtig bent en kwetsbaar, dat je alleen bent en verbonden, dat je moet geven en nemen. En dat iedereen in hetzelfde schuitje zit.

Daarom past je –naast zelfrespect- een diepe nederigheid t.a.v. het leven.

05-09-2016

Geplaatst in Nieuws | Reacties uitgeschakeld voor Een wonderlijk idee